SlaagBaas

Uitleg economie havo · Risico en informatie

Risico en rente

Mila leent geld voor een foodtruck. Zonder onderpand betaalt ze 9% rente, met de truck als onderpand maar 6%. Waarom betaal je eigenlijk rente, en waarom betaalt de ene lener meer dan de andere? Op het examen moet je de drie redenen voor rente kunnen noemen en uitleggen hoe risico en een onderpand de hoogte van de rente bepalen.

Dit moet je kunnen

  • Rente als vergoeding voor uitstel van consumptie
  • Rente als vergoeding voor inflatierisico en risico van wanbetaling
  • Onderpand verkleint het risico

De theorie in het kort

Rente: de prijs van ruilen over de tijd

Wie geld leent, ruilt over de tijd. De kredietgever (bijvoorbeeld een spaarder of een bank) geeft nu geld weg en krijgt het later terug. De kredietnemer (de lener) kan nu al iets kopen en betaalt later terug. Voor die ruil betaalt de lener rente. Kees spaart € 1.000 bij de bank; de bank leent dat geld uit aan Mila. Mila betaalt rente aan de bank, en Kees krijgt daar een deel van.

Onderpand

Een onderpand is een bezitting van de lener die de kredietgever mag verkopen als de lener niet terugbetaalt. Bij een hypotheek is het huis het onderpand. Een onderpand verkleint het risico voor de kredietgever op twee manieren:

  • Gaat het mis, dan krijgt de kredietgever door de verkoop van het onderpand (een deel van) zijn geld terug. Het verlies bij wanbetaling is kleiner.
  • De lener raakt bij wanbetaling zijn bezit kwijt. Hij doet dus extra zijn best om terug te betalen: de kans op wanbetaling is kleiner.

In de volledige les ook: Drie redenen voor rente.

Voorbeeld

Zo pak je een examenvraag aan

Examenvraag: Mila leent € 25.000 voor een foodtruck. Zonder onderpand vraagt de bank 9% rente. Geeft Mila de foodtruck als onderpand, dan is de rente 6%. Leg uit waarom de bank met onderpand een lagere rente vraagt. (2p)

  1. Welke reden voor rente speelt hier? Het risico van wanbetaling: Mila leent in beide gevallen hetzelfde bedrag.
  2. Wat doet het onderpand? Betaalt Mila niet, dan verkoopt de bank de truck en krijgt zo (een deel van) haar geld terug. En Mila wil haar truck niet kwijt, dus ze doet extra haar best om te betalen.
  3. Conclusie: minder risico voor de bank, dus een lagere rente.

Antwoord dat alle punten krijgt: Met de foodtruck als onderpand kan de bank bij wanbetaling de truck verkopen, zodat haar verlies kleiner is (1p). Het risico voor de bank is dus kleiner, en daarom is de vergoeding voor het risico van wanbetaling (de rente) lager (1p).

Belangrijkste begrippen

Rente
De prijs die een lener betaalt voor het gebruik van geld van een ander. Voor de spaarder is het een vergoeding.
Kredietgever
Degene die geld uitleent, bijvoorbeeld een bank of spaarder.
Kredietnemer
Degene die geld leent en het later met rente terugbetaalt.
Uitstel van consumptie
Geld nu niet uitgeven maar sparen, om later meer te kunnen kopen.
Inflatierisico
Het risico dat prijzen stijgen, zodat je met het terugbetaalde geld minder kunt kopen.
Wanbetaling
De lener betaalt de rente of de aflossing niet (volledig) terug.
Onderpand
Bezit van de lener dat de kredietgever mag verkopen als de lener niet terugbetaalt.

In de les staan nog 1 begrip, dat je oefent met de begrippentrainer.

Veelgemaakte fout

Let op: het onderpand beschermt de kredietgever alleen zolang het genoeg waard is.

Oefen dit onderwerp in de les

In de les over dit onderwerp: een video met vragen tussendoor, 19 oefenvragen met uitleg en de volledige theorie.

Alle onderwerpen van economie havo