Uitleg economie havo · Risico en informatie
Risico en rente
Mila leent geld voor een foodtruck. Zonder onderpand betaalt ze 9% rente, met de truck als onderpand maar 6%. Waarom betaal je eigenlijk rente, en waarom betaalt de ene lener meer dan de andere? Op het examen moet je de drie redenen voor rente kunnen noemen en uitleggen hoe risico en een onderpand de hoogte van de rente bepalen.
Dit moet je kunnen
- Rente als vergoeding voor uitstel van consumptie
- Rente als vergoeding voor inflatierisico en risico van wanbetaling
- Onderpand verkleint het risico
De theorie in het kort
Rente: de prijs van ruilen over de tijd
Wie geld leent, ruilt over de tijd. De kredietgever (bijvoorbeeld een spaarder of een bank) geeft nu geld weg en krijgt het later terug. De kredietnemer (de lener) kan nu al iets kopen en betaalt later terug. Voor die ruil betaalt de lener rente. Kees spaart € 1.000 bij de bank; de bank leent dat geld uit aan Mila. Mila betaalt rente aan de bank, en Kees krijgt daar een deel van.
Onderpand
Een onderpand is een bezitting van de lener die de kredietgever mag verkopen als de lener niet terugbetaalt. Bij een hypotheek is het huis het onderpand. Een onderpand verkleint het risico voor de kredietgever op twee manieren:
- Gaat het mis, dan krijgt de kredietgever door de verkoop van het onderpand (een deel van) zijn geld terug. Het verlies bij wanbetaling is kleiner.
- De lener raakt bij wanbetaling zijn bezit kwijt. Hij doet dus extra zijn best om terug te betalen: de kans op wanbetaling is kleiner.
In de volledige les ook: Drie redenen voor rente.
Voorbeeld
Zo pak je een examenvraag aan
Examenvraag: Mila leent € 25.000 voor een foodtruck. Zonder onderpand vraagt de bank 9% rente. Geeft Mila de foodtruck als onderpand, dan is de rente 6%. Leg uit waarom de bank met onderpand een lagere rente vraagt. (2p)
- Welke reden voor rente speelt hier? Het risico van wanbetaling: Mila leent in beide gevallen hetzelfde bedrag.
- Wat doet het onderpand? Betaalt Mila niet, dan verkoopt de bank de truck en krijgt zo (een deel van) haar geld terug. En Mila wil haar truck niet kwijt, dus ze doet extra haar best om te betalen.
- Conclusie: minder risico voor de bank, dus een lagere rente.
Antwoord dat alle punten krijgt: Met de foodtruck als onderpand kan de bank bij wanbetaling de truck verkopen, zodat haar verlies kleiner is (1p). Het risico voor de bank is dus kleiner, en daarom is de vergoeding voor het risico van wanbetaling (de rente) lager (1p).
Belangrijkste begrippen
- Rente
- De prijs die een lener betaalt voor het gebruik van geld van een ander. Voor de spaarder is het een vergoeding.
- Kredietgever
- Degene die geld uitleent, bijvoorbeeld een bank of spaarder.
- Kredietnemer
- Degene die geld leent en het later met rente terugbetaalt.
- Uitstel van consumptie
- Geld nu niet uitgeven maar sparen, om later meer te kunnen kopen.
- Inflatierisico
- Het risico dat prijzen stijgen, zodat je met het terugbetaalde geld minder kunt kopen.
- Wanbetaling
- De lener betaalt de rente of de aflossing niet (volledig) terug.
- Onderpand
- Bezit van de lener dat de kredietgever mag verkopen als de lener niet terugbetaalt.
In de les staan nog 1 begrip, dat je oefent met de begrippentrainer.
Let op: het onderpand beschermt de kredietgever alleen zolang het genoeg waard is.
Oefen dit onderwerp in de les
In de les over dit onderwerp: een video met vragen tussendoor, 19 oefenvragen met uitleg en de volledige theorie.