Uitleg economie havo · Risico en informatie
Asymmetrische informatie
Een verzekeraar weet niet alles over zijn klanten. Jij weet zelf of je vaak je telefoon laat vallen, de verzekeraar niet. Daardoor verzekeren zich vooral de mensen met veel risico, en letten verzekerden minder goed op. Op het examen moet je deze twee problemen herkennen, uit elkaar houden en het juiste middel ertegen kiezen.
Dit moet je kunnen
- Averechtse selectie en moral hazard herkennen
- Averechtse selectie beperken
- Moral hazard beperken
De theorie in het kort
Asymmetrische informatie
Bij asymmetrische informatie weet de ene partij meer dan de andere. Bij verzekeren weet de verzekerde meer over zijn eigen risico en zijn eigen gedrag dan de verzekeraar. Dat leidt tot twee problemen:
Averechtse selectie (vóór het afsluiten)
De verzekeraar kan niet goed zien wie een goed risico (weinig kans op schade) en wie een slecht risico (veel kans op schade) is. Hij vraagt daarom een gemiddelde premie, bijvoorbeeld € 10 per maand voor een telefoonverzekering. Voor goede risico’s is die premie te hoog: zij verzekeren zich niet of zeggen op. Er blijven vooral slechte risico’s over, dus moet de premie omhoog (naar € 14). Dan haken er weer mensen af, enzovoort. Dat de ‘verkeerde’ groep zich verzekert, heet averechtse selectie.
Moral hazard (na het afsluiten)
Wie verzekerd is, kan minder voorzichtig worden, omdat de schade toch wordt vergoed. Sanne legt haar verzekerde telefoon sneller op de rand van een tafel. De verzekeraar kan dat gedrag niet zien. Dit heet moral hazard. Daardoor worden de schades en dus de premies hoger.
In de volledige les ook: Verdieping (komt niet op het examen): sociale zekerheid, verzekeren en prikkelen, Sociale of particuliere verzekering?.
Voorbeeld
Zo pak je een examenvraag aan
Examenvraag: Lotte rijdt al jaren schadevrij. Ze rijdt een deuk in haar bumper; de reparatie kost € 200. Als ze de schade claimt, wordt haar premie volgend jaar € 240 hoger. Leg uit hoe het bonusmalussysteem moral hazard beperkt. (2p)
- Welk probleem? Het gaat om gedrag ná het afsluiten: moral hazard.
- Wat doet het middel? Claimen kost Lotte € 240 aan extra premie, zelf betalen € 200. Schade gaat haar dus zelf geld kosten.
- Gevolg voor het gedrag: omdat schade haar korting kost, rijdt ze voorzichtiger en betaalt ze kleine schades zelf.
Antwoord dat alle punten krijgt: Bij een claim verliest Lotte haar korting, waardoor schade haar zelf geld kost (1p). Daardoor heeft ze een prikkel om voorzichtig te rijden, zodat de verzekering haar minder onvoorzichtig maakt (1p).
Belangrijkste begrippen
- Asymmetrische informatie
- De ene partij weet meer dan de andere, bijvoorbeeld de verzekerde meer dan de verzekeraar.
- Goed risico / slecht risico
- Verzekerde met een kleine / grote kans op schade.
- Averechtse selectie
- Vóór het afsluiten: vooral slechte risico’s verzekeren zich, goede risico’s haken af door de gemiddelde premie.
- Moral hazard
- Na het afsluiten: de verzekerde wordt minder voorzichtig, omdat de schade toch wordt vergoed.
- Verplichte solidariteit
- De wet bepaalt dat iedereen meebetaalt aan de risico’s van de groep, ongeacht de eigen kans op schade.
- Risicosolidariteit
- Verdieping, komt niet op het examen. Mensen met een klein risico betalen mee aan de schade van mensen met een groot risico, zoals in de sociale zekerheid.
- Verplichte verzekering
- Iedereen moet zich verzekeren, zoals bij de basisverzekering voor zorg.
In de les staan nog 5 begrippen, die je oefent met de begrippentrainer.
Wie wel claimt, verliest korting en betaalt meer premie (malus). Let op: hangt de premie af van kenmerken (leeftijd, woonplaats, rijervaring), dan helpt premiedifferentiatie ook tegen averechtse selectie: goede risico’s betalen minder en blijven dus verzekerd.
Oefen dit onderwerp in de les
In de les over dit onderwerp: een video met vragen tussendoor, 24 oefenvragen met uitleg en de volledige theorie.