Uitleg economie havo · Concept markt
Kostenstructuur en opbrengsten
Sara heeft een smoothiekraam op een festival. Ze betaalt huur voor de kraam, fruit en bekers, en ze verkoopt smoothies voor € 5. Op het examen krijg je zo'n bron vol kosten en opbrengsten, met veel afkortingen: CK, VK, TK, GTK, MK, TO, MO. Hier leer je wat ze betekenen en welke formule je wanneer gebruikt.
Dit moet je kunnen
- Constante, variabele en totale kosten
- Afzet, omzet en opbrengsten
- Proportioneel, progressief, degressief en MK
De theorie in het kort
Kosten
- Constante kosten (CK) blijven gelijk, hoeveel je ook produceert. Denk aan huur, verzekering en afschrijving van machines. Ook als je niets maakt, heb je deze kosten.
- Variabele kosten (VK) veranderen met de productie. Denk aan grondstoffen, verpakking en energie voor de machines. Maak je niets, dan zijn ze nul. Stijgt de arbeidsproductiviteit (de productie per werknemer per uur), dan zijn er per product minder arbeidsuren nodig. De loonkosten per product dalen, en daarmee de GVK en de GTK.
- Totale kosten (TK) = CK + VK.
In de volledige les ook: Afzet en opbrengsten, Proportioneel, progressief of degressief.
Voorbeeld
Zo pak je een examenvraag aan
Examenvraag: Sara betaalt € 200 per dag voor haar kraam en standplaats. Fruit en een beker kosten € 2 per smoothie. Op zaterdag verkoopt ze 200 smoothies van € 5. Bereken de gemiddelde totale kosten per smoothie op zaterdag. (2p)
- Constant of variabel? De kraam en standplaats (€ 200) zijn constant, fruit en beker (€ 2 per stuk) zijn variabel.
- Formule: GTK = TK ÷ q, met TK = CK + VK.
- Invullen: VK = 200 × € 2 = € 400, dus TK = € 200 + € 400 = € 600.
- GTK = € 600 ÷ 200 = € 3 per smoothie.
Antwoord dat alle punten krijgt: TK = 200 + 200 × 2 = € 600 (1p). GTK = 600 ÷ 200 = € 3 per smoothie (1p).
Belangrijkste begrippen
- Afzet (q en Q)
- Aantal verkochte producten; q is de afzet van één bedrijf, Q de afzet van de hele markt.
- Omzet / totale opbrengsten (TO)
- Prijs × afzet: TO = P × q.
- Gemiddelde opbrengst (GO)
- TO ÷ q; dat is gelijk aan de verkoopprijs P.
- Marginale opbrengst (MO)
- Extra opbrengst van één extra verkocht product.
- Constante kosten (CK) en GCK
- Kosten die niet veranderen met de productie; GCK = CK ÷ q en daalt als q stijgt.
- Variabele kosten (VK) en GVK
- Kosten die veranderen met de productie; GVK = VK ÷ q.
- Totale kosten (TK) en GTK
- TK = CK + VK; GTK = TK ÷ q = GCK + GVK.
In de les staan nog 2 begrippen, die je oefent met de begrippentrainer.
Bij een fout getal krijg je dan vaak toch nog een punt.
Oefen dit onderwerp in de les
In de les over dit onderwerp: een video met vragen tussendoor, 21 oefenvragen met uitleg en de volledige theorie.