Uitleg economie havo · Ruilen over de tijd
Gezinnen ruilen over de tijd
Sanne heeft een bijbaan en wil een fiets van € 600. Spaart ze eerst, of leent ze het geld? Gezinnen hoeven niet precies uit te geven wat ze verdienen: ze ruilen over de tijd. Op het examen moet je stromen en voorraden uit elkaar houden, kunnen rekenen met vermogen en schulden, en uitleggen waarom gezinnen meer of minder sparen.
Dit moet je kunnen
- Inkomsten, uitgaven, vermogen en schulden
- Sparen en lenen in je leven
- Rente, inflatie, conjunctuur en vertrouwen
De theorie in het kort
Ruilen over de tijd
Een gezin hoeft niet precies uit te geven wat het in een maand verdient. Door te sparen schuif je consumptie naar later. Door te lenen haal je consumptie naar nu. Zo ruil je over de tijd. De prijs van die ruil is de rente.
Stroom en voorraad
Inkomsten en uitgaven meet je per periode, bijvoorbeeld per maand of per jaar. Dat zijn stroomgrootheden.
Sparen en lenen in de levensfasen
- Jong / student: laag inkomen, uitgaven zijn hoger. Je leent, bijvoorbeeld een studieschuld.
- Werkend: hoger inkomen. Je lost af en spaart, vaak met een hypotheek voor een huis.
- Gepensioneerd: lager inkomen. Je ontspaart: je gebruikt je vermogen.
Beslag op consumptie en productie
Sparen betekent: nu minder kopen, later meer. Beslag leggen op betekent: een deel ervan voor jezelf opeisen. Wie geld uitgeeft, eist spullen op die bedrijven moeten maken. Sparen legt dus beslag op consumptie in de toekomst, en daarmee op productie in de toekomst: bedrijven moeten die spullen later maken.
In de volledige les ook: Wat beïnvloedt sparen en lenen?, Huis en hypotheek.
Voorbeeld
Zo pak je een examenvraag aan
Examenvraag: Sanne heeft op 1 januari € 500 spaargeld en een studieschuld van € 10.000. In januari verdient ze € 400 en geeft ze € 300 uit. Ze gebruikt wat ze overhoudt om af te lossen. Bereken haar nettovermogen op 31 januari. (2p)
- Nettovermogen op 1 januari = bezit − schulden = 500 − 10.000 = − € 9.500.
- In januari houdt ze 400 − 300 = € 100 over (een stroom). Daarmee lost ze af: de schuld wordt € 9.900.
- Nettovermogen op 31 januari = 500 − 9.900 = − € 9.400.
Antwoord dat alle punten krijgt: Ze houdt 400 − 300 = 100 euro over en lost dat af, dus haar schuld wordt 10.000 − 100 = 9.900 euro (1p). Nettovermogen op 31 januari = 500 − 9.900 = −9.400 euro (1p).
Belangrijkste begrippen
- Stroomgrootheid
- Grootheid gemeten over een periode, zoals inkomsten en uitgaven per maand of per jaar.
- Voorraadgrootheid
- Grootheid gemeten op één moment, zoals vermogen en schulden op 31 december.
- Vermogen
- Wat een gezin op een bepaald moment bezit, zoals spaargeld of een huis.
- Nettovermogen
- Bezittingen min schulden op een bepaald moment.
- Ontsparen
- Spaargeld gebruiken omdat de uitgaven groter zijn dan de inkomsten.
- Levensfasen
- Periodes in je leven (student, werkend, gepensioneerd) met elk een eigen patroon van sparen en lenen.
- Tijdsvoorkeur
- Hoe graag je nu wilt consumeren in plaats van later. Hoge tijdsvoorkeur: liever nu.
In de les staan nog 4 begrippen, die je oefent met de begrippentrainer.
Bij invulzinnen krijg je alle punten alleen als elke keuze klopt (één fout kost vaak al een punt).
Oefen dit onderwerp in de les
In de les over dit onderwerp: een video met vragen tussendoor, 22 oefenvragen met uitleg en de volledige theorie.