SlaagBaas

Uitleg economie havo · Concept markt

Marktaanbod

Als aardbeien duurder worden, willen telers er meer van verkopen. Maar niet elke verandering werkt zo: soms verschuift de hele aanbodlijn, bijvoorbeeld door een nieuwe kas of hogere lonen. Op het examen moet je die twee uit elkaar houden én de juiste woorden gebruiken.

Dit moet je kunnen

  • Verschuiving langs de aanbodlijn
  • Productiefactoren en technologie
  • Natuur en aantal aanbieders

De theorie in het kort

De collectieve aanbodlijn

Het collectieve aanbod is het aanbod van alle aanbieders op een markt samen. Bij elke prijs hoort een aangeboden hoeveelheid: hoeveel alle aanbieders samen willen verkopen.

Langs de lijn: de prijs van het product zelf verandert

Verandert alleen de prijs van het product zelf, dan blijft de aanbodlijn liggen. Je schuift naar een ander punt op dezelfde lijn: een verschuiving langs de aanbodlijn.

De hele lijn verschuift: er verandert iets anders

Verandert er iets anders dan de prijs van het product zelf, dan verschuift de hele aanbodlijn. Er zijn vier oorzaken:

  • Prijzen van productiefactoren: stijgen de lonen, de huur of de rente (of worden grondstoffen en energie duurder), dan wordt produceren duurder. Bij elke prijs wordt minder aangeboden.
  • Technologische ontwikkeling: met betere machines of slimmere technieken, zoals een kas met ledlampen, kun je goedkoper produceren. Bij elke prijs wordt meer aangeboden.
  • Natuurlijke omstandigheden: een goede oogst geeft meer aanbod, droogte, vorst of een storm geeft minder aanbod.
  • Aantal aanbieders: komen er aanbieders bij, dan stijgt het aanbod; stoppen er aanbieders, dan daalt het aanbod.

Voorbeeld

Zo pak je een examenvraag aan

Examenvraag: Aardbeientelers moeten hun plukkers meer loon betalen. Leg uit wat er gebeurt met de aanbodlijn van aardbeien. (2p)

  1. Wat verandert er? Niet de prijs van aardbeien zelf, maar de prijs van een productiefactor (arbeid).
  2. Dus verschuift de hele lijn, en niet langs de lijn.
  3. Telen wordt duurder: bij elke prijs bieden telers minder aan. De lijn schuift naar links (en komt daardoor hoger te liggen).

Antwoord dat alle punten krijgt: Door het hogere loon stijgen de kosten van de telers (1p). Daardoor bieden ze bij elke prijs minder aardbeien aan: het aanbod daalt en de aanbodlijn verschuift naar links (1p).

Belangrijkste begrippen

Collectief aanbod
Het aanbod van alle aanbieders op een markt samen.
Collectieve aanbodlijn
Lijn die bij elke prijs de aangeboden hoeveelheid van alle aanbieders samen laat zien. De lijn stijgt.
Aangeboden hoeveelheid
Hoeveel aanbieders willen verkopen bij één bepaalde prijs.
Verschuiving langs de aanbodlijn
De prijs van het product zelf verandert: je gaat naar een ander punt op dezelfde lijn en de aangeboden hoeveelheid verandert.
Verschuiving van de aanbodlijn
Iets anders dan de prijs verandert (prijzen van productiefactoren, technologie, natuur, aantal aanbieders): de hele lijn schuift en het aanbod verandert.
Productiefactoren
Wat je nodig hebt om te produceren: arbeid, kapitaal, natuur en ondernemerschap. Hun prijzen zijn bijvoorbeeld loon, rente en huur.
Technologische ontwikkeling
Nieuwe of betere technieken en machines, waardoor goedkoper of meer geproduceerd kan worden.

In de les staan nog 1 begrip, dat je oefent met de begrippentrainer.

Veelgemaakte fout

Zeg dus niet dat het aanbod stijgt.

Oefen dit onderwerp in de les

In de les over dit onderwerp: een video met vragen tussendoor, 18 oefenvragen met uitleg en de volledige theorie.

Alle onderwerpen van economie havo